微积分

常用公式

一些简单的练习 →

  1. 尽量上课!
  2. 课下完整看完一本书!
  3. 做题!

极限与函数

求极限的方法

等价无穷小

等价无穷小 $(x \to 0)$
$ \sin x \sim x$ $ \tan x \sim x $ $\arcsin x \sim x$ $ \arctan x \sim x $
$\displaystyle \cos x \sim 1-\frac{1}{2}x^{2} $ $ \mathrm{e}^{x}-1 \sim x $ $ \ln(1+x) \sim x $ $ (1+x)^{\alpha}-1 \sim \alpha x $

重要极限

  1. $\displaystyle \lim_{n \to 0} \frac{\sin n}{n} = 1,\lim_{x \to 0} \frac{\sin x}{x} = 1$.

  2. $\displaystyle \lim_{n \to \infty} \left(1+ \frac{1}{n} \right)^{n} = \mathrm{e},\lim_{x \to \infty} \left(1+ \frac{1}{x} \right)^{x} = \mathrm{e}$

  3. $\displaystyle \lim_{x \to +\infty} a^{\frac{1}{x}} = 1$

  4. Cauchy命题:若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n = a$,则 $\displaystyle \lim_{n \to \infty}\frac{a_1+a_2+\cdots+a_n}{n}=a$.

  5. 泊松定理:$\displaystyle \lim_{n \to \infty} \mathrm{C}_{n}^{k} p^k (1-p)^{n-k} = \lim_{n \to \infty} \frac{(np)^k \mathrm{e}^{-np}}{k!} $

Stolz定理

Stolz 定理也称作离散形式的洛必达法则.

设数列 $\{y_n\}$ 严格单调递增,且 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} y_n = + \infty$,若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} \frac{x_n - x_{n-1}}{y_n - y_{n-1}}$ 存在或为无穷大,则

$$\lim_{n \to \infty} \frac{x_n}{y_n} = \lim_{n \to \infty} \frac{x_n - x_{n-1}}{y_n - y_{n-1}}$$

泰勒公式

  1. 皮亚诺余项
$$ f(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(x_0)}{k!}(x - x_0)^k + o\left((x - x_0)^n\right), \quad x \to x_0 $$
  1. 拉格朗日余项
$$ f(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(x_0)}{k!}(x - x_0)^k + \frac{f^{(n+1)}(\xi)}{(n+1)!}(x - x_0)^{n+1}, \quad \xi 介于 x 和 x_0 之间 $$

麦克劳林公式

  1. $\displaystyle \mathrm{e}^x = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{x^{n}}{n!} = 1 + x + \frac{x^{2}}{2!} + \frac{x^{3}}{3!} + \cdots + \frac{x^n}{n!} + o(x^{n})$

  2. $\displaystyle \sin x = \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^{n}\frac{x^{2n+1}}{(2n+1)!} = x - \frac{x^{3}}{3!} + \frac{x^{5}}{5!} - \cdots + (-1)^{n}\frac{x^{2n+1}}{(2n+1)!} + o(x^{2n+1})$

  3. $\displaystyle \cos x = \sum_{n=0}^{\infty} (-1)^{n}\frac{x^{2n}}{(2n)!} = 1 - \frac{x^{2}}{2!} + \frac{x^{4}}{4!} - \cdots + (-1)^{n}\frac{x^{2n}}{(2n)!} + o(x^{2n})$

  4. $\displaystyle \ln(1+x) = \sum_{n=1}^{\infty} (-1)^{n-1} \cdot \frac{x^{n}}{n} = x - \frac{x^{2}}{2} + \frac{x^{3}}{3} - \cdots + (-1)^{n-1} \cdot \frac{x^{n}}{n} + o(x^{n}),\\ (-1<x\leqslant 1)$

  5. $\displaystyle (1+x)^{\alpha} = \sum_{n=0}^{\infty} \mathrm{C}_\alpha^n x^{n} = 1 + \alpha x + \frac{\alpha(\alpha-1)}{2!}x^{2} + \cdots + \mathrm{C}_{\alpha}^{n} x^n + o(x^n),(|x|<1)$

参见:函数展开成幂级数

讨论极限的存在性

  • 单调有界准则

单调递增且有上界的数列必收敛;单调递减且有下界的数列必收敛。

  • 利用海涅定理

如果能够选取数列 $\{a_n\}$,$\{b_n\}$,使得 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n = x_0$,$\displaystyle \lim_{n \to \infty} b_n = x_0$,并且 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} f(a_n)$ 与 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} f(b_n)$ 至少有一个不存在,或者都存在但不相等,那么极限 $\displaystyle \lim_{x \to x_0} f(x)$ 不存在.

  • 柯西收敛准则

数列 $\{u_n\}$ 的极限存在 $\Leftrightarrow$ $\forall \varepsilon > 0, \exist N > 0$,使得当 $n > N(\varepsilon)$ 时,对任意的正整数 $p$,有 $| u_{n+p}-u_{n} | < \varepsilon$ 恒成立.

一元函数微分学

求导方法

方法 公式
利用导数定义 $$\displaystyle f'(x_{0}) = \lim_{x \to x_{0}} \frac{f(x)-f(x_{0})}{x-x_{0}}$$
隐函数求导 $$\left[ f^{-1}(x) \right]' = \frac{1}{f'(y)} \quad 或 \quad \frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x}= \frac{1}{\dfrac{\mathrm{d}x}{\mathrm{d}y}}$$
莱布尼茨公式 对于函数$u=u(x)$和$v=v(x)$的乘积,有:$$(uv)^{(n)} = \mathrm{C}_{n}^{0}u^{(n)}v + \mathrm{C}_{n}^{1}u^{(n-1)}v'+\cdots + \mathrm{C}_{n}^{n-1}u'v^{(n-1)} + \mathrm{C}_{n}^{n}uv^{(n)}.$$
泰勒公式 由泰勒公式可知:$$f(x) = \sum_{k=0}^{n} \frac{f^{(k)}(0)}{k!} x^{k} + o(x^{n}).$$ 比较同次幂系数可得 $f^{(k)}(0) = k!a_{k}, k=0,1,2,\cdots,n$.

常用求导公式:

  • $(\mathrm{e}^x) ^ {(n)} = \mathrm{e}^x$;

  • $\displaystyle (\sin x) ^ {(n)} = \sin (x+n\cdot\frac{\pi}{2}),(\cos x) ^ {(n)} = \cos (x+n\cdot\frac{\pi}{2})$;

  • $\displaystyle (\arcsin x)' = \frac{1}{\sqrt{1-x^{2}}},(\arccos x)' = -\frac{1}{\sqrt{1-x^{2}}},\\ (\arctan x)' = \frac{1}{1+x^{2}},(\mathrm{arccot} x)' = -\frac{1}{1+x^{2}}$

  • $\displaystyle [\ln (1+x) ^ {(n)}] = (-1)^{(n-1)} \frac{(n-1)!}{(1+x)^{n}}$;

  • $(x^{\alpha})^{(n)} = \alpha (\alpha-1) \cdots (\alpha-n+1)x^{\alpha - n}$,($\alpha$是任意常数)

微分中值定理

  1. 费马定理:如果 $f(x)$ 在点 $x_{0}$ 处取极值,且 $f'(x_{0})$ 存在,那么 $f'(x_{0})=0$.

  2. 罗尔中值定理:如果 $f(x)$ 在$[a,b]$上连续,在 $(a,b)$ 内可导,且$f(a)=f(b)$,那么至少存在一点$\xi \in(a,b)$,使得$f'(\xi) = 0$.

  3. 拉格朗日中值定理:如果 $f(x)$ 在$[a,b]$上连续,在$(a,b)$内可导,那么至少存在一点$\xi \in(a,b)$,使得$f(b)-f(a)=f'(\xi)(b-a)$.

建立原函数与导函数的关系,关键在于构造辅助函数:

函数 辅助函数
$ f(x) = 0 $ $ F(x) $
$ u'(x)v(x) + u(x)v'(x) = 0 $ $F(x) = u(x)v(x) $
$ u'(x)v(x) - u(x)v'(x) = 0 $ $\displaystyle F(x) = \frac{u(x)}{v(x)},$ $v(x) \ne 0 $
$ ku(x) + xu'(x) = 0 $ $ F(x) = x^{k}u(x) $
$ u'(x) + \lambda u(x) = 0 $ $ F(x) = u(x)\mathrm{e}^{\lambda x} $
$ u'(x) + u(x)v'(x) = 0 $ $ F(x) = u(x)\mathrm{e}^{v(x)} $
  1. 柯西中值定理:如果$f(x)$和$g(x)$在$[a,b]$上连续,在 $(a,b)$ 内可导,且$g(x)\ne 0$,那么至少存在一点 $\xi \in(a,b)$,使得 $\displaystyle \frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)} = \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)} $.

把 $x$ 当作参数,则 $\displaystyle \left\{ \begin{array}{c} u=f(x) \\ v=g(x) \\ \end{array} \right. $ 可以看作一个参数方程. 其中:
① $\displaystyle \frac{f(b)-f(a)}{g(b)-g(a)} $ 表示连接参数两端点弦的斜率.
② $\displaystyle \frac{f'(\xi)}{g'(\xi)}$ 表示曲线上某点切线的斜率.
柯西中值定理可理解为:用参数方程表示的曲线上至少有一点,在这一点处的切线平行于连接两个端点的弦.

  1. 泰勒中值定理:如果函数 $f(x)$ 在含有 $x_0$ 的某个开区间 $(a,b)$ 内具有直到 $n+1$ 阶的导数,则当 $x \in (a,b)$ 时,$f(x)$ 可表示为: $$f(x) = f(x_0) + f'(x_0)(x-x_0) + \frac{1}{2!} f''(x_0)(x-x_0)^2 + \cdots + \frac{1}{n!}f^{(n)}(x_0)(x-x_0)^n + R_n(x)$$ 其中 $\displaystyle R_n(x) = \frac{f^{(n+1)}(\xi)}{(n+1)!}(x-x_0)^{n+1}$,$\xi$ 介于 $x_0$ 和 $x$ 之间.

出现二阶及以上导数时可考虑使用泰勒中值定理.

导数的应用

曲线的切线与法线

(在$x_{0}$处)

切线方程:$y-f(x_{0}) = f'(x_{0})(x-x_{0})$;
法线方程:$\displaystyle y-f(x_{0}) = -\frac{1}{f'(x_{0})}(x-x_{0})$.

函数的单调性与极值

  1. 充分必要条件:
    设$f(x)$在$[a,b]$上连续,在$(a,b)$内可导,那么
    (1) $\forall x \in (a,b)$,$f'(x)>0$,则$y=f(x)$在$[a,b]$上单调递增.
    (2) $\forall x \in (a,b)$,$f'(x)<0$,则$y=f(x)$在$[a,b]$上单调递减.

  2. 判定方法:
    若 $f(x)$在$x_{0}$处二阶可导,且$f'(x)=0$,$f''(x) \ne 0$. 则当 $f''(x)>0$ 时,$f(x)$在$x_{0}$处取得极小值;当 $f''(x)<0$ 时,$f(x)$在$x_{0}$处取得极大值.

曲线的凹凸性与拐点

设$f(x)$在$[a,b]$上连续,在$(a,b)$内二阶可导,那么

  1. 若在$(a,b)$内$f''(x)>0$,则曲线$y=f(x)$在$[a,b]$上是凹函数;
  2. 若在$(a,b)$内$f''(x)<0$,则曲线$y=f(x)$在$[a,b]$上是凸函数.

曲线的渐近线

  1. 若 $\displaystyle \lim_{x \to x_{0}} f(x) = \infty$,则直线$x=x_{0}$是曲线的垂直渐近线;
  2. 若 $\displaystyle \lim_{x \to \infty} f(x) = A$,则直线$y=A$是曲线的水平渐近线;
  3. 若 $\displaystyle \lim_{x \to \infty} \frac{f(x)}{x} = k$,$\displaystyle \lim_{x \to \infty} [f(x)-kx] = b$,则直线$y=kx+b$是曲线的斜渐近线.

曲率与曲率中心

参数方程 $\left\{ \begin{array}{c} x = \varphi(t) \\ y = \psi(t) \ \end{array} \right. t \in [a,b]$ 确定的平面曲线的曲率

$$ K = \frac{\left| \varphi'(t) \psi''(t) - \varphi''(t) \psi'(t) \right|}{[\varphi'^{\ 2}(t)+\psi'^{\ 2}(t)]^{\frac{3}{2}}} $$

曲线 $y=y(x)$ 的曲率中心

$$\left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} \xi &= x - \dfrac{y'(1+y'^{\ 2})}{y''} \\ \eta &= y + \dfrac{1+y'^{\ 2}}{y''} \end{align*} \end{array} \right.$$

一元函数积分学

常规积分方法

凑微分法

基本凑微分法
$\displaystyle \mathrm{e}^{x} \mathrm{d}x = \mathrm{d} (\mathrm{e}^{x})$ $\displaystyle x^{n-1} \mathrm{d}x = \frac{1}{na} \mathrm{d} (ax^{n}+b)$ $\displaystyle \frac{\mathrm{d}x}{x} = \mathrm{d}(\ln x)$ $\displaystyle \frac{\mathrm{d}x}{1+x^{2}} = \mathrm{d} (\arctan x)$
$\displaystyle \frac{\mathrm{d}x}{\cos ^{2}x} = \mathrm{d} (\tan x)$ $\displaystyle \sin x \mathrm{d}x = - \mathrm{d}(\cos x)$ $\displaystyle \cos x \mathrm{d}x = \mathrm{d}(\sin x)$ $\displaystyle \frac{\mathrm{d}x}{\sqrt{1-x^{2}}} = \mathrm{d}(\arcsin x)$
特殊凑微分法
$\displaystyle \frac{1}{(1+x^2)^{\frac{3}{2}}} \mathrm{d}x = \mathrm{d}\left(\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}\right)$ $\displaystyle \frac{1}{\sqrt{1+x^2}} = \mathrm{d} \ln \left( x+\sqrt{1+x^2} \right)$
$\displaystyle x\mathrm{d}x + y\mathrm{d}y = \frac{1}{2} \mathrm{d}\left(x^2+y^2\right)$ $\displaystyle y\mathrm{d}x - x\mathrm{d}y = y^2 \mathrm{d} \left(\frac{x}{y} \right)$

换元积分法

  1. 三角代换
形式 代换
含有 $\sqrt{a^2-x^2}$ 设$x = a\sin t$,$\displaystyle t \in \left[-\frac{\pi}{2},\frac{\pi}{2} \right]$
含有 $\sqrt{a^2+x^2}$ 设$x = a\tan t$,$\displaystyle t \in \left[-\frac{\pi}{2},\frac{\pi}{2} \right]$
含有 $\sqrt{x^2-a^2}$ 设$x = a\sec t$,$\displaystyle t \in \left[0,\frac{\pi}{2} \right]$
含有 $\sqrt{ax^{2}+bx+c}$ 可先配方再设
$\displaystyle \int f(\sin x, \cos x) \mathrm{d}x$,其中 $f(u,v)$是有理函数 利用代换 $\displaystyle t = \tan \frac{x}{2}$ 可化为有理函数积分
  1. 根式代换
    ① 含两个一次平方根式 $\sqrt{x+\alpha}$与$\sqrt{x+\beta}$ $(\alpha < \beta)$,可设

    \[ \sqrt{x+\beta} = \lambda \left(t+\frac{1}{t}\right), \sqrt{x+\alpha} = \lambda \left(t-\frac{1}{t}\right) \]

    以上两式平方后相减,有$4\lambda^{2} = \beta - \alpha$.
    ② 含两个一次根式 $\sqrt[m]{x+a}$与$\sqrt[n]{x+a}$的积分,可设 $t = \sqrt[k]{x+a}$,这里$k$是$m$,$n$的最小公倍数.
    ③ 对于根式 $\displaystyle \sqrt[m]{\frac{x+a}{x-a}}$,直接设 $\displaystyle t = \sqrt[m]{\frac{x+a}{x-a}}$

  2. 倒代换
    令 $\displaystyle t = \frac{1}{x+a}$,当被积函数为$x$的有理式或无理式、分母次数较高时,往往可利用倒代换消去分母中所含的因子 $x + a$ 或 $(x + a)^{n}$。

分部积分法

设 $u(x)$,$v(x)$ 具有连续导数,则有分部积分公式

$$ \int u(x)v'(x) \mathrm{d}x = u(x)v(x) - \int u'(x)v(x) \mathrm{d}x $$

或简记为:$\displaystyle \int u \mathrm{d}v = uv - \int v \mathrm{d}u$

分部积分法适用情境:

  1. 函数乘积的积分。
  2. 含有对数、反三角函数的积分。
  3. 含有 $\mathrm{e}^x \sin x$ 函数的积分。
  4. 证明递推关系式。

特殊积分方法

区域可加性

对于部分函数,尤其是含有绝对值函数的定积分,适合拆分成多个定积分,分别计算最后求和.

例如:$\displaystyle \int_{0}^{x} |\cos t| \mathrm{d}t = \sum_{k=1}^{n} \int_{(k-1)\pi}^{k\pi} |\cos t| \mathrm{d}t + \int_{n\pi}^{x} |\cos t| \mathrm{d}t $,其中 $ n\pi \leqslant x < (n+1)\pi $

区间再现法

对于周期函数,若知道其周期,可使用区间再现法求定积分。

例如,若 $f(x+T)=f(x)$,则有

$$\int_{a}^{a+T} f(x) \mathrm{d}x = \int_{0}^{T} f(x) \mathrm{d}x$$$$\int_{0}^{nT} f(x) \mathrm{d}x = n\int_{0}^{T} f(x) \mathrm{d}x$$

组合积分法

如果积分式具有单对称性,可考虑构造另一个积分式,使两者的线性运算所得的积分容易求出,最后通过解方程求得原式的结果。

反函数积分法

对于一些定积分,若被积函数较复杂,而其反函数较简单,可利用定积分的几何意义:用积分区间的面积减去被积函数反函数的定积分。

常用积分

线性换元法

对于连续函数 $f(x)$:

$$\int_{a}^{b} f(x) \mathrm{d}x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) \mathrm{d}x = \frac{1}{2} \int_{a}^{b} [f(x) + f(a+b-x)] \mathrm{d}x $$

进一步,若 $f(x)$ 关于 $\displaystyle x = \frac{a+b}{2}$ 对称,则有:

$$\int_{a}^{b} xf(x) \mathrm{d}x = \frac{a+b}{2} \int_{a}^{b} f(x) \mathrm{d}x = (a+b) \int_{a}^{\frac{a+b}{2}} f(x) \mathrm{d}x $$

特别地,有:

$$\int_{0}^{\pi} xf(\sin x) \mathrm{d}x = \frac{\pi}{2} \int_{0}^{\pi} f(\sin x) \mathrm{d}x $$

沃利斯公式

$$I_n = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^{n}x \mathrm{d}x = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \cos^{n}x \mathrm{d}x = \left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} & \displaystyle \frac{(n-1)!!}{n!!} & n &= 2k+1 \\ \\ & \displaystyle \frac{(n-1)!!}{n!!} \cdot \frac{\pi}{2} & n&=2k \\ \end{align*} \end{array} \right.$$

进一步:

$$I(m,n) = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin^{m}x \cos^{n}x \mathrm{d}x = \left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} & \displaystyle \frac{(m-1)!! (n-1)!!}{(m+n)!!} & m,n 不全为偶 \\ \\ & \displaystyle \frac{(m-1)!! (n-1)!!}{(m+n)!!} \cdot \frac{\pi}{2} & m,n 全偶 \\ \end{align*} \end{array} \right.$$

高斯积分

$$\int_{0}^{+\infty} \mathrm{e}^{-x^{2}} \mathrm{d}x = \frac{\sqrt{\pi}}{2} $$

傅汝兰尼积分公式

设 $f(x)$ 在 $[0,+\infty)$ 上连续,且 $\displaystyle \int_{A}^{+\infty} \frac{f(x)}{x} \mathrm{d}x$ 收敛,其中常数 $A > 0$,则有

$$\int_{0}^{+\infty} \frac{f(ax)-f(bx)}{x} \mathrm{d}x = f(0) \ln \frac{b}{a} \quad (a < b < c) $$

柯西积分不等式

$$\left[ \int_{a}^{b} f(x)g(x) \mathrm{d}x \right]^{2} \leqslant \int_{a}^{b} f^{2}(x) \mathrm{d}x \int_{a}^{b} g^{2}(x) \mathrm{d}x $$

其中 $f(x)$,$g(x)$ 均为 $[a,b]$ 上的连续函数.

证明过程

定积分的应用

曲线的弧长

参数方程

$$\left\{ \begin{array}{c} x = \varphi(t) \\ y = \psi(t) \\ \end{array} \right. t \in [a,b]$$

确定的平面曲线的弧长 $\displaystyle s = \int_{a}^{b} \sqrt{\varphi'^{\ 2}(t) + \psi'^{\ 2}(t)} \mathrm{d}t $

极坐标方程

$$\rho = \rho(\theta) \quad \theta \in (\alpha,\beta) $$

确定的平面曲线的弧长 $\displaystyle s = \int_{\alpha}^{\beta} \sqrt{\rho^{2}(\theta) + \rho'^{\ 2}(\theta)} \mathrm{d}\theta $

旋转体的体积

  1. 截面法:曲线 $y=f(x)$ 在 $[c,d]$ 上的部分绕 $x$ 轴旋转一周所围立体的体积 $\displaystyle V = \pi \int_{c}^{d} f^{2}(x) \mathrm{d}x $

  2. 柱壳法:曲线 $y=f(x)$ 在 $[c,d]$ 上的部分绕 $y$ 轴旋转一周所围立体的体积 $\displaystyle V = 2\pi \int_{c}^{d} xf(x) \mathrm{d}x $

旋转曲面的面积

曲线 $y=f(x)$ 在 $[c,d]$ 上的部分绕 $x$ 轴旋转一周所得曲面的面积 $\displaystyle S = 2\pi \int_{c}^{d} f(x)\sqrt{1+f'^{\ 2}(x)} \mathrm{d}x $

空间解析几何

向量的运算

  1. 数量积
$$\bm{a} \cdot \bm{b} = x_1 x_2+y_1 y_2+z_1 z_2 $$
  1. 向量积
$$ \bm{a} \times \bm{b} = \left| \begin{matrix} \bm{i} & \bm{j} & \bm{k} \\ x_1 & y_1 & z_1 \\ x_2 & y_2 & z_2 \\ \end{matrix} \right| $$
  1. 混合积
$$ ( \bm{a} \times \bm{b} ) \cdot \bm{c} = \left| \begin{matrix} x_1 & y_1 & z_1 \\ x_2 & y_2 & z_2 \\ x_3 & y_3 & z_3 \\ \end{matrix} \right| $$

向量基本定理

  1. 已知点 $A,B,C$,对于另一点 $O$,若 $\overrightarrow{OA} = \lambda \overrightarrow{OB} + (1-\lambda) \overrightarrow{OC}$,则点 $A,B,C$ 在同一条直线上.

  2. 已知向量 $\boldsymbol{a},\boldsymbol{b}$,则向量 $\boldsymbol{c} = \lambda \boldsymbol{a} + \mu \boldsymbol{b}$ 与 $\boldsymbol{a}$,$\boldsymbol{b}$ 共面.

  3. 对于 $n$ 维空间,至少存在一组包含 $n$ 个线性无关的向量,使得该空间内所有的向量都可以用这一组向量表示.

用向量表示几何元素

  • 角平分线:已知 $\angle AOB$,则其角平分线向量 $\displaystyle \boldsymbol{a} = \frac{\overrightarrow{OA}}{\left|\overrightarrow{OA}\right|} + \frac{\overrightarrow{OB}}{\left|\overrightarrow{OB}\right|}$

  • 中线:已知 $\triangle ABC$,则其 $BC$ 边中线向量 $\displaystyle \boldsymbol{a} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AC}$

  • 三角形的面积:已知三角形 $\triangle ABC$,则其面积 $\displaystyle S_{\triangle ABC} = \frac{1}{2} \left( \overrightarrow{AB} \times \overrightarrow{AC} \right)$

  • 平行六面体的体积:已知平行六面体其中一个顶点所连的三条边对应的向量分别为 $\boldsymbol{a}$,$\boldsymbol{b}$,$\boldsymbol{c}$, 则其体积 $V = \left| (\boldsymbol{a} \times \boldsymbol{b}) \cdot \boldsymbol{c} \right|$

此方法也可用于判断三个向量是否共面:三个向量共面 $\Leftrightarrow$ 三个向量所张成的平行六面体的体积为0.

  • 向量的夹角:已知向量 $\boldsymbol{a}$ 与 向量 $\boldsymbol{b}$,则其夹角 $\theta$ 满足 $\displaystyle \cos \theta = \frac{\boldsymbol{a} \cdot \boldsymbol{b}}{\left| \boldsymbol{a}\right| \cdot \left| \boldsymbol{b}\right|}$

用方程表示几何元素

  1. 平面
类型
方程
点法式
$$A(x-x_0)+B(x-y_0)+C(z-z_0)=0$$
截距式
$$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1 $$
参数式
$$\left\{ \begin{array}{c} x=x_0+su_1+tv_1 \\ y=y_0+su_2+tv_2 \\ z=z_0+su_3+tv_3 \end{array} \right. $$
一般式
$$ Ax+By+Cz+D=0 $$
  1. 直线
类型
方程
对称式
$$\frac{x-x_0}{a} = \frac{y-y_0}{b} = \frac{z-z_0}{c} $$
参数式
$$\left\{ \begin{array}{c} x=x_0+at \\ y=y_0+bt \\ z=z_0+ct \end{array} \right. $$
一般式
$$\left\{ \begin{array}{c} A_1x+B_1y+C_1z+D_1=0 \\ A_2x+B_2y+C_2z+D_2=0 \end{array} \right. $$

平面束方程

对于给出一般式方程的直线

$$l:\left\{ \begin{array}{c} A_1x+B_1y+C_1z+D_1=0 \\ A_2x+B_2y+C_2z+D_2=0 \end{array} \right. $$

过该直线的所有平面的方程可表示为

$$ \lambda(A_1x+B_1y+C_1z+D_1) + \mu (A_2x+B_2y+C_2z+D_2) = 0 $$

称为平面束方程.

  1. 二次曲面
类型
方程
柱面
$$x^{2}+y^{2}=r^{2} $$
球面
$$x^{2}+y^{2}+z^{2}=R^{2}$$
旋转抛物面
$$z=x^{2}+y^{2}$$
圆锥面
$$z=\sqrt{x^{2}+y^{2}}$$
  1. 旋转曲面方程
    坐标面上曲线 $\displaystyle \left\{ \begin{array}{c} F(y,z) = 0 \\ x = 0 \end{array} \right.$ 绕坐标轴(如 $z$ 轴)旋转一周而成的旋转曲面方程:$F(\pm\sqrt{x^2+y^2}, z) = 0$

常见的空间几何问题

投影直线的方程

已知直线 $l: \left\{ \begin{array}{c} A_1x+B_1y+C_1z+D_1=0 \\ A_2x+B_2y+C_2z+D_2=0 \end{array} \right.$,求其在平面 $\varPi: Ax+By+Cz+D=0$ 上的投影直线的方程:

投影直线

设平面束方程 $(A_1x+B_1y+C_1z+D_1) + \mu (A_2x+B_2y+C_2z+D_2) = 0$,求出其方向向量 $\bm{n}_1$. 由几何性质可知,过该投影直线的平面应与 $Ax+By+Cz+D=0$ 垂直. 而目标平面法向量为 $\bm{n}_2$,由 $\bm{n}_1 \times \bm{n_2} = 0$ 可解得参数 $\mu$. 则

$$\left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} & A_1x+B_1y+C_1z+D_1+\mu(A_2x+B_2y+C_2z+D_2)=0 \\ & Ax+By+Cz+D=0 \end{align*} \end{array} \right.$$

即为所求投影直线的方程.

空间中的距离

  1. 点到平面的距离
    已知点 $M_0(x_0,y_0,z_0) \notin \varPi$,平面 $\varPi: Ax+By+Cz+D=0$,则有:

    $$d = \frac{| Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D |}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$$
  2. 点到直线的距离
    已知点 $M_0(x_0,y_0,z_0)$ ,直线 $\displaystyle L: \frac{x-x_1}{m} + \frac{y-y_1}{n} + \frac{z-z_1}{p}$,$M_1(x_1,y_1,z_1) \in L$,$\bm{s}=(m,n,p)$,则有

    $$d = \frac{ |\bm{s} \times \overrightarrow{M_0 M_1} |}{| \bm{s} |}$$
  3. 两条异面直线间的距离
    已知直线 $\displaystyle L_1: \frac{x-x_1}{m_1} + \frac{y-y_1}{n_1} + \frac{z-z_1}{p_1}$,直线 $\displaystyle L_2: \frac{x-x_2}{m_2} + \frac{y-y_2}{n_2} + \frac{z-z_2}{p_2}$,且两直线为异面直线,$M_1(x_1,y_1,z_1) \in L_1$,$M_2(x_2,y_2,z_2) \in L_2$. $\bm{s}_1=(m_1,n_1,p_1)$,$\bm{s}_2=(m_2,n_2,p_2)$. 则有

    $$d = \frac{|(\bm{s}_1 \times \bm{s}_2) \cdot \overrightarrow{M_1 M_2}|}{|\bm{s}_1 \times \bm{s}_2|}$$

多元函数微分学

二重极限

常用方法:

  1. 四则运算法则和复合函数运算法则.
  2. 等价无穷小代换.
  3. 无穷小量与有界量之积为无穷小量.
  4. 迫敛准则.
  5. 重要极限.

全微分

  1. 定义:$ \Delta z = f(x_0+\Delta x, y_0+\Delta y) - f(x_0,y_0) = A \Delta x + B \Delta y + o(\rho) $

  2. 判定:

  • $ f'_x (x_0,y_0) $ 与 $ f'_y (x_0,y_0) $ 均存在.
  • 证明: $$ \lim_{\substack{\Delta x \to 0 \\ \Delta y \to 0}} \frac{\Delta z - f'_x(x_0,y_0) \Delta x - f'_y(x_0,y_0) \Delta y}{\sqrt{\Delta x^{2} + \Delta y^{2}}} = 0 $$
  1. 判断函数可微的方法:
  • 不连续 $\Rightarrow$ 不可微.
  • 偏导不存在 $\Rightarrow$ 不可微.
  • 偏导连续 $\Rightarrow$ 可微.
  • 充要条件:$$ \lim_{\substack{\Delta x \to 0 \\ \Delta y \to 0}} \frac{f(x+\Delta x,y+\Delta y) - f(x,y) - f'_x(x,y) \Delta x - f'_y(x,y) \Delta y}{\sqrt{\Delta x^{2} + \Delta y^{2}}} = 0 $$
  1. 函数连续、偏导、可微的关系
  • 函数连续与存在偏导数无关.
  • 函数可微 $\Rightarrow$ 连续,连续不一定可微.
  • 函数可微 $\Rightarrow$ 偏导数存在,偏导数存在不一定可微.
  • 函数可微 $\Leftrightarrow$ 函数偏导数连续.

多元函数求导

含参变量的变限积分求导

$$\left[\int_{a}^{x} f(u,t) \mathrm{d}t \right]'_{x} = \int_{a}^{x} \frac{\partial f}{\partial u} \mathrm{d}t \cdot \frac{\mathrm{d}u}{\mathrm{d}x} + f(u,x)$$

隐函数求导

  1. 由$F(x,y,z)=0$ 确定 $z=z(x,y)$.
    (1) 公式:$\displaystyle \frac{\partial z}{\partial x} = - \frac{F'_x}{F'_z}$,$\displaystyle \frac{\partial z}{\partial y} = - \frac{F'_y}{F'_z}$
    (2) 两边同时求偏导
    (3) 利用微分形式不变性:$F'_x \mathrm{d}x + F'_y \mathrm{d}y + F'_z \mathrm{d}z = 0$

  2. 由多个函数确定

    $$\left\{ \begin{array}{c} F(x,y,u,v) = 0 \\ G(x,y,u,v) = 0 \end{array} \right.$$

    分别对等式两边求偏导,解关于 $\displaystyle \frac{\partial z}{\partial x}$ 和 $\displaystyle \frac{\partial z}{\partial y}$ 的线性方程组.

方向导数和梯度

  1. 方向导数
    (1) 定义式:

    $$ \frac{\partial f}{\partial \bm{l}} \Bigg|_{(x_0,y_0)} = \lim_{(\Delta x, \Delta y) \to (0,0)} \frac{f(x_0+\Delta x, y_0+\Delta y) - f(x_0,y_0)}{\sqrt{\Delta x^{2} + \Delta y^{2}}} $$


    (2) 计算式:

    $$ \frac{\partial f}{\partial \bm{l}} \Bigg|_{(x_0,y_0)} = \frac{\partial f}{\partial x} \cos \alpha + \frac{\partial f}{\partial y} \cos \beta $$

    其中 $\displaystyle \cos \alpha = \frac{x_0}{\sqrt{x_0^{2}+y_0^{2}}}$,$\displaystyle \cos \beta = \frac{y_0}{\sqrt{x_0^{2}+y_0^{2}}}$

  2. 梯度

    $$\textbf{grad}z = \left(\frac{\partial f}{\partial x},\frac{\partial f}{\partial y}\right)$$

应用

切平面和法线

已知曲面 $F(x,y,z)=0$,在点 $(x_0,y_0,z_0)$ 处的切平面方程为

$$F'_x(x-x_0)+F'_y(y-y_0)+F'_z(z-z_0) = 0$$

已知曲线

$$\left\{ \begin{array}{c} A_1x+B_1y+C_1z+D_1=0 \\ A_2x+B_2y+C_2z+D_2=0 \end{array} \right. $$

在一点 $(x_0,y_0,z_0)$ 处的法向量 $\bm{n} = (A_1,B_1,C_1) \times (A_2,B_2,C_2)$

极值与最值

  1. 无条件极值
    对于稳定点 $x_0$ (满足 $f'(x_0) = 0$),有$Hesse$ 矩阵:

    $$H = \left[ \begin{matrix} \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_1^{2}} & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_1 \partial x_2} & \cdots & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_1 \partial x_n} \\ \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_2 \partial x_1} & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_2^{2}} & \cdots & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_2 \partial x_n} \\ \vdots & \vdots & & \vdots \\ \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_n \partial x_1} & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_n \partial x_2} & \cdots & \dfrac{\partial^{2}y}{\partial x_n^{2}} \\ \end{matrix} \right]$$

    若 $Hesse$ 矩阵是正定矩阵,则稳定点 $P_0$ 是极小值点.
    若 $Hesse$ 矩阵是负定矩阵,则稳定点 $P_0$ 是极大值点.
    若 $Hesse$ 矩阵是不定矩阵,则稳定点 $P_0$ 不是极值点.

  2. 条件极值与拉格朗日乘数法
    已知函数 $F(x,y) = 0$,约束方程 $W(x,y) = 0$.
    构造拉格朗日函数 $L(x,y,\lambda) = F(x,y) + \lambda W(x,y)$,求满足方程组

    $$ \left\{\begin{array}{c} \begin{align*} L'_x &= 0 \\ L'_y &= 0 \\ L'_\lambda &= W(x,y) = 0 \end{align*} \end{array} \right. $$

    的$x,y,\lambda$,则 $F(x,y)$ 在所求的 $(x,y)$ 处存在极值.

  3. 最值

多元函数积分学

重积分

二重积分

  1. 积分换序

  2. 坐标变换
    一般坐标变换:令 $x = x(u,v)$,$y = y(u,v)$,则

    $$\iint\limits_D f(x,y) \mathrm{d}x \mathrm{d}y = \iint\limits_D f(x(u,v),y(u,v)) \left| \frac{\partial(x,y)}{\partial(u,v)} \right| \mathrm{d}u \mathrm{d}v $$

    其中

    $$\frac{\partial(x,y)}{\partial(u,v)} = \left| \begin{matrix} \dfrac{\partial x}{\partial u} & \dfrac{\partial x}{\partial v} \\ \\ \dfrac{\partial y}{\partial u} & \dfrac{\partial y}{\partial v} \\ \end{matrix} \right|$$


    特别的,有极坐标变换:
    令 $x = \rho \cos \theta$,$y = \rho \sin \theta$,则

    $$\iint\limits_D f(x,y) \mathrm{d}x\mathrm{d}y = \iint\limits_D f(\rho \cos \theta,\rho \sin \theta) \rho \mathrm{d}\rho \mathrm{d}\theta$$
  3. 轮换对称性
    若积分区域关于原点对称,则 $x$ 与 $y$ 交换位置后,积分值不变. 即

    $$\iint\limits_D f(x,y) \mathrm{d}x \mathrm{d}y = \frac{1}{2} \left( \iint\limits_D f(x,y) \mathrm{d}x \mathrm{d}y + \iint\limits_D f(y,x) \mathrm{d}y \mathrm{d}x \right)$$

三重积分

  1. 先一后二: $\displaystyle \iiint\limits_\varOmega f(x,y,z) \mathrm{d}V = \iint\limits_{D_{xy}} \mathrm{d}x\mathrm{d}y \int_{z_1(x,y)}^{z_2(x,y)} f(x,y,z) \mathrm{d}z $

  2. 先二后一:$\displaystyle \iiint\limits_\varOmega f(x,y,z) \mathrm{d}V = \int_{c}^{d} \mathrm{d}z \iint\limits_{D_{xy}} f(x,y,z) \mathrm{d}\sigma $

  3. 球坐标变换

    $$\left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} x &= \rho \cos \theta \sin \varphi \\ y &= \rho \sin \theta \sin \varphi \\ z &= \rho \cos \varphi \end{align*} \end{array}\right.$$

    则雅可比行列式的绝对值为 $\rho^{2} \sin \theta$

重积分的应用

  1. 物体的质心
    设物体的密度函数为 $\mu(x,y,z)$,则物体质心坐标为 $$\begin{array}{c} \displaystyle \overline{x} = \frac{1}{m}\iiint\limits_\varOmega x \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \\ \\ \displaystyle \overline{y} = \frac{1}{m}\iiint\limits_\varOmega y \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \\ \\ \displaystyle \overline{z} = \frac{1}{m}\iiint\limits_\varOmega z \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \end{array}$$

特别地,若物体质量均匀,即 $\mu(x,y,z) = C$,则物体的质心即为物体的形心。

$$\begin{array}{c} \displaystyle \overline{x} = \iiint\limits_\varOmega x \mathrm{d}V ,\displaystyle \overline{y} = \iiint\limits_\varOmega y \mathrm{d}V ,\displaystyle \overline{z} = \iiint\limits_\varOmega z \mathrm{d}V \end{array}$$
  1. 物体的转动惯量
    设物体的密度函数为 $\mu(x,y,z)$,则物体对 $x,y,z$ 轴的转动惯量分别为 $$\begin{array}{c} \displaystyle I_x = \iiint\limits_\varOmega (y^{2}+z^{2}) \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \\ \\ \displaystyle I_y = \iiint\limits_\varOmega (x^{2}+z^{2}) \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \\ \\ \displaystyle I_z = \iiint\limits_\varOmega (x^{2}+y^{2}) \mu(x,y,z) \mathrm{d}V \end{array} $$

线面积分

曲线积分

  1. 第一类曲线积分
    对于由参数方程 $$\left\{ \begin{array}{c} x=x(t) \\ y=y(t) \\ z=z(t) \\ \end{array} \right. t \in [a,b] $$ 确定的曲线,有 $$\int_{L} f(x,y,z) \mathrm{d}s = \int_{a}^{b} f(x(t),y(t),z(t))\sqrt{x'^{\ 2}(t) + y'^{\ 2}(t) + z'^{\ 2}(t)} \mathrm{d}t$$

利用第一类曲线积分求柱体侧面积

母线平行于 $z$ 轴的柱面 $S: f(x,y) = 0$ 上介于两曲线弧

$$l_1: \left\{ \begin{array}{c} z=z_1(x,y) \\ \\ f(x,y) = 0 \end{array} \right.,l_2: \left\{ \begin{array}{c} z=z_2(x,y) \\ \\ f(x,y) = 0 \end{array} \right.,z_1(x,y) \geqslant z_2(x,y)$$

之间的曲面面积为

$$S = \int_L [z_1(x,y)-z_2(x,y)] \mathrm{d}l $$
  1. 第二类曲线积分
    对于由参数方程

    $$\left\{ \begin{array}{c} x=x(t) \\ y=y(t) \\ z=z(t) \\ \end{array} \right. t \in [a,b] $$

    确定的曲线,向量值函数 $\bm{A} = P(x,y,z)\bm{i} + Q(x,y,z)\bm{j} + R(x,y,z)\bm{k} $, 有

    $$\begin{align*} \int_{L} \bm{A} \cdot \mathrm{d} \bm{r} &= \int_{L} P(x,y,z) \mathrm{d}x + \int_{L} Q(x,y,z) \mathrm{d}y + \int_{L} R(x,y,z) \mathrm{d}z \\ &= \int_{a}^{b} [P(x(t),y(t),z(t))x'(t) + Q(x(t),y(t),z(t))y'(t) \\ & \qquad + R(x(t),y(t),z(t))z'(t)] \mathrm{d}t \end{align*}$$
  2. 两类曲线积分之间的联系

$$\int_{L} P \mathrm{d}x + Q \mathrm{d}y + R \mathrm{d}z = \int_{L} [P\cos \alpha + Q\cos \beta + R\cos \gamma] \mathrm{d}s $$
  1. 格林公式

曲面积分

  1. 第一类曲面积分(一投二代三根号)
    对于曲面 $z=z(x,y)$,有

    $$\iint\limits_{\varSigma} f(x,y,z) \mathrm{d}S = \iint\limits_{D_{xy}} f(x,y,z(x,y)) \sqrt{1+z_x^{'\ 2}(x,y) + z_y^{'\ 2}(x,y)} \mathrm{d}\sigma $$
  2. 第二类曲面积分(一投二代三符号)
    对于曲面 $z=z(x,y)$,有

    $$\begin{array}{c} \displaystyle \iint\limits_{\varSigma} R(x,y,z) \mathrm{d}x\mathrm{d}y = \pm \iint\limits_{D_{xy}} R(x,y,z(x,y)) \mathrm{d}\sigma \\ \\ \displaystyle \iint\limits_{\varSigma} P(x,y,z) \mathrm{d}y\mathrm{d}z = \pm \iint\limits_{D_{yz}} P(x(y,z),y,z) \mathrm{d}\sigma \\ \\ \displaystyle \iint\limits_{\varSigma} Q(x,y,z) \mathrm{d}x\mathrm{d}z = \pm \iint\limits_{D_{xz}} Q(x,y(x,z),z) \mathrm{d}\sigma \end{array}$$

    其中正负号由积分曲面的方向决定.

  3. 高斯公式

三大公式

  1. 格林公式

    $$\oint_{L} P \mathrm{d}x + Q \mathrm{d}y = \iint\limits_{D} \left( \frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} \right) \mathrm{d}\sigma $$
  2. 高斯公式

    $$\oiint\limits_{\varSigma} P \mathrm{d}y\mathrm{d}z + Q \mathrm{d}x\mathrm{d}z + R \mathrm{d}x\mathrm{d}y = \iiint\limits_{\varOmega} \left( \frac{\partial P}{\partial x} + \frac{\partial Q}{\partial y} + \frac{\partial R}{\partial z} \right) \mathrm{d}V $$
  3. 斯托克斯公式

    $$\begin{align*} \oint_{\varGamma} (P \mathrm{d}x + Q \mathrm{d}y + R \mathrm{d}z) &= \iint\limits_{\varSigma} \left[ \left( \frac{\partial R}{\partial y} - \frac{\partial Q}{\partial z} \right) \mathrm{d}y\mathrm{d}z + \left( \frac{\partial P}{\partial z} - \frac{\partial R}{\partial x} \right) \mathrm{d}z\mathrm{d}x + \left( \frac{\partial Q}{\partial x} - \frac{\partial P}{\partial y} \right) \mathrm{d}x\mathrm{d}y \right] \\ &= \iint\limits_{\varSigma} \left| \begin{matrix} \mathrm{d}y\mathrm{d}z & \mathrm{d}z\mathrm{d}x & \mathrm{d}x\mathrm{d}y \\\\ \dfrac{\partial}{\partial x} & \dfrac{\partial}{\partial y} & \dfrac{\partial}{\partial z} \\\\ P & Q & R \end{matrix} \right| \end{align*}$$

级数

数项级数

数项级数收敛的条件

若 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛,则 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n = 0$;反之,若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} a_n \ne 0$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n $ 发散,

基本数项级数

级数 形式 收敛条件
几何级数 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} q^{n} $ 当 $|q|<1$ 时收敛,和 $\displaystyle S = \frac{1}{1-q}$
$p$ 级数 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} \frac{1}{n^{p}} $ 当 $p>1$ 时收敛;当 $p \leqslant 1$ 时发散
调和级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n}$ 发散

正项级数收敛的判断

  1. 比较判别法
    设 $\exists N$,当 $n>N$ 时,$0 \leqslant a_n \leqslant b_n$,若 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$ 收敛,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;若 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$ 发散.

极限形式:对两个正项级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 和 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$,设 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} \frac{a_n}{b_n} = l$,若 $0<l<+\infty$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 和 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$ 同敛散.

推论:设 $a_n \geqslant 0$,$b_n \geqslant 0$,若 $n \geqslant n_0$ 时有 $\displaystyle \frac{a_{n+1}}{a_{n}} \leqslant \frac{b_{n+1}}{b_{n}}$,则有:若$\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$ 收敛,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;若 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} b_n$ 发散.

  1. 比值判别法
    设 $a_n>0$,$n=1,2,\cdots$. 当 $n \geqslant n_0$ 时,若 $\displaystyle \frac{a_{n+1}}{a_n} \leqslant q < 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;若 $\displaystyle \frac{a_{n+1}}{a_n} \geqslant 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

极限形式:若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} \frac{a_{n+1}}{a_n} = q$,则当 $q<1$ 时,$\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;当 $q>1$ 时,$\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

  1. 根值判别法
    设 $a_n \geqslant 0$,若 $\exists N \in \textbf{N}$,使得 $n>N$ 时,有 $\sqrt[n]{a_n} \leqslant q < 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;若对无穷多个 $n$,有 $\sqrt[n]{a_n} \geqslant 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

极限形式:若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} \sqrt[n]{a_n} = q$,则当 $q<1$ 时,$\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;$q>1$ 时,$\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

  1. 积分判别法
    设 $x \geqslant 1$ 时,$f(x) \geqslant 0$ 且单调递减,则无穷级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} f(n)$ 与无穷积分 $\displaystyle \int_{1}^{\infty} f(x) \mathrm{d}x $ 同敛散.

  2. Rabbe判别法
    设 $a_n > 0$,$n=1,2,\cdots$.
    ①若 $n > n_0$ 时,$\displaystyle n \left( \frac{a_n}{a_{n+1}} - 1 \right) \leqslant 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.
    ②若 $n > n_0$ 时,$\displaystyle n \left( \frac{a_n}{a_{n+1}} - 1 \right) \geqslant r > 1$,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛.

极限形式:若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} n \left( \frac{a_n}{a_{n+1}}-1 \right) = l$,则当 $l>1$ 时,级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;当 $l<1$ 时,级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

  1. Gauss判别法
    设 $a_n > 0$,满足 $$\frac{a_n}{a_{n+1}} = 1 + \frac{1}{n} + \frac{\beta}{n \ln n} + o\left( \frac{1}{n \ln n} \right),n \to \infty$$ 则当 $\beta > 1$ 时 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;当 $\beta < 1$ 时 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

极限形式:若 $\displaystyle \lim_{n \to \infty} n \ln n \left( \frac{a_n}{a_{n+1}}-1 - \frac{1}{n} \right) = \beta$,则当 $\beta>1$ 时,级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 收敛;当 $\beta<1$ 时,级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} a_n$ 发散.

一般级数收敛的判断

  1. 莱布尼茨判别法
    设交错级数 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} (-1)^{n} a_n$,$a_n >0$,若 $\{a_n\}$ 递减趋于0,则 $\displaystyle \sum_{n=1}^{\infty} (-1)^{n} a_n$ 收敛.

  2. 阿贝尔和狄利克雷判别法
    (1) 分部求和公式
    设数列 $\{ a_n \}$和 $\{ b_n \}$,记 $\displaystyle S_k = \sum_{i=1}^{k} a_i$,$S_0 = 0$,则

    $$\sum_{k=1}^{n} a_k b_k = \sum_{k=1}^{n-1}S_k(b_k-b_{k+1})+S_n b_n $$

    (2) 阿贝尔引理
    设数列 $\{b_n \}$ 单调,$\displaystyle S_k = \sum_{i=1}^{k} a_i$,若 $|S_k| \leqslant M (k=1,2,\cdots,n)$,则

    $$\left| \sum_{k=1}^{n} a_k b_k \right|\leqslant M \left(\left| b_1 \right| + 2 \left| b_n \right| \right)$$

    (3) 狄利克雷判别法
    设数列 $\{ a_n \}$和 $\{ b_n \}$,记 $\displaystyle S_k = \sum_{i=1}^{k} a_i$,若它们满足:$\{b_n\}$ 单调且 $\displaystyle b_n = 0$,$\{S_k\}$ 有界,则 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} a_n b_n $ 收敛.
    (4) 阿贝尔判别法
    设数列 $\{ a_n \}$和 $\{ b_n \}$ 满足:$\{ b_n \}$ 单调有界,且 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} a_n$ 收敛,则 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} a_n b_n $ 收敛.

幂级数

幂级数的收敛半径

对幂级数 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} a_n x^{n}$,

  1. 阿贝尔定理
    若在 $x_0 \ne 0$ 处收敛,则它对一切 $\left| x \right| < \left| x_0 \right|$ 绝对收敛;
    若在 $x_1 \ne 0$ 处发散,则它对一切 $\left| x \right| > \left| x_1 \right|$ 发散;
    $R = \left| x_0 \right|$ 称为幂级数 $\displaystyle \sum_{n=0}^{\infty} a_n x^{n}$ 的收敛半径.

  2. 幂级数收敛的性质
    ① $0<R<+\infty$,$\left| x \right| < R$ 时绝对收敛;$\left| x \right| > R$ 时发散.
    ② $R = +\infty$,级数在整个数轴上都绝对收敛.
    ③ $R = 0$,仅在 $x=0$ 时收敛.

  3. 收敛半径公式

$$R = \frac{1}{\displaystyle \lim_{n \to \infty} \sqrt[n]{\left| a_n \right|}} = \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_n}{a_{n+1}} \right|$$

函数展开成幂级数

泰勒系数 $\displaystyle a_n = \frac{f^{(n)}(x_0)}{n!}$

参见:麦克劳林公式

傅里叶级数

傅里叶系数

$$\left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} a_n &= \displaystyle \frac{1}{\pi} \int_{-\pi}^{\pi} f(x) \cos nx \mathrm{d}x,(n=0,1,2,\cdots) \\ \\ \displaystyle b_n &= \frac{1}{\pi} \int_{-\pi}^{\pi} f(x) \sin nx \mathrm{d}x,(n=1,2,\cdots) \end{align*} \end{array} \right.$$

傅里叶级数

$$f(x) \sim \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^{\infty} \left( a_n \cos nx + b_n \sin nx \right) $$

狄利克雷收敛定理

傅里叶级数的和函数 $S(x)$ 以 $2\pi$ 为周期,

$$ S(x) = \left\{ \begin{array}{c} \begin{align*} &f(x), x为f(x)的连续点 \\ \\ & \displaystyle \frac{f(x-0)+f(x+0)}{2},x为f(x)的间断点 \\ \\ & \displaystyle \frac{f(-\pi+0)+f(\pi-0)}{2},x=\pm \pi \\ \end{align*} \end{array} \\ \right.$$

微分方程

可分离变量微分方程

基本形式:

$$u_1(x)v_1(y) \mathrm{d}x + u_2(x)v_2(y) \mathrm{d}y= 0$$

求法:将含 $x$,$y$ 的方程分别移至等式两边,再同时求积分.

一阶线性微分方程

基本形式:

$$\frac{\mathrm{d}y}{\mathrm{d}x} + P(x)y = Q(x)$$

通解可表示为

$$y = \mathrm{e}^{-\int P(x) \mathrm{d}x} \left[ \int Q(x) \mathrm{e}^{\int P(x) \mathrm{d}x} \mathrm{d}x + C \right] $$

全微分方程

基本形式:如果存在二元函数 $\mathrm{d}\varphi(x,y) = P(x,y) \mathrm{d}x + Q(x,y) \mathrm{d}y$,则称

$$P(x,y) \mathrm{d}x + Q(x,y) \mathrm{d}y = 0$$

为全微分方程.

$P(x,y) \mathrm{d}x + Q(x,y) \mathrm{d}y = 0$ 是全微分方程的充要条件为 $ \displaystyle \frac{\partial P}{\partial y} = \frac{\partial Q}{\partial x} $

求法:

  1. 凑全微分法
  2. 不定积分法
  3. 曲线积分法

可降阶微分方程

  1. 形如 $y=f^{(n)}(x)$:积分 $n$ 次,每积分一次加一个常数.

  2. 形如 $y'' = f(x,y')$:令 $\displaystyle y' = p,y'' = \frac{\mathrm{d}p}{\mathrm{d}x}$,即可降解为一阶微分方程 $\displaystyle \frac{\mathrm{d}p}{\mathrm{d}x} = f(x,p)$.

  3. 形如 $y'' = f(y,y')$:令 $\displaystyle y' = p,y'' = p \frac{\mathrm{d}p}{\mathrm{d}y}$,即可降解为一阶微分方程 $\displaystyle p \frac{\mathrm{d}p}{\mathrm{d}y} = f(y,p)$.

二阶常系数线性微分方程

基本形式:

$$y'' + ay' + by = f(x)$$

解法:

  1. 解对应的特征方程

    $$\lambda^{2} + a\lambda + b = 0$$

    得出 $\lambda_1$,$\lambda_2$ 两个根.

  2. 得出齐次方程通解 $y(x)$:
    (1) 若 $\lambda_1$,$\lambda_2$ 是两个互异实根,则 $y(x)=C_1\mathrm{e}^{\lambda_1 x}+C_2\mathrm{e}^{\lambda_2 x} $
    (2) 若 $\lambda_1=\lambda_2$,则 $y(x)=(C_1+C_2)\mathrm{e}^{\lambda_1 x} $
    (3) 若 $\lambda_1$,$\lambda_2$ 是一对共轭复根,即 $\lambda_{1,2} = \alpha \pm \mathrm{i}\beta $,则 $y(x)=\mathrm{e}^{\alpha x}(C_1 \cos \beta x+C_2\sin \beta x) $

  3. 求出非齐次方程的特解 $y^{*}$

  4. 写出方程的通解:$y=y(x)+y^{*}$

小知识

三角公式

诱导公式
$\sin(x+2k\pi) = \sin x$ $\sin(\pi \pm x) = \mp \sin x $ $\displaystyle \sin \left(\frac{\pi}{2} \pm x \right) = \cos x $
$\cos(x+2k\pi) = \cos x$ $\cos(\pi \pm x) = -\cos x $ $\displaystyle \cos \left(\frac{\pi}{2} \pm x \right) = \mp \sin x $
$\tan(x+k\pi) = \tan x$ $\tan(\pi \pm x) = \pm \tan x$ $ \displaystyle \tan \left(\frac{\pi}{2} \pm x \right) = \mp \cot x $
两角和差与二倍角公式
$\cos(\alpha \pm \beta) = \cos\alpha\cos\beta \mp \sin\alpha\sin\beta$ $\cos(2\alpha) = \cos^2 \alpha - \sin^2 \alpha = 2\cos^2\alpha-1$
$\sin(\alpha \pm \beta) = \sin\alpha\cos\beta \pm \cos\alpha\sin\beta$ $\sin(2\alpha) = 2\sin\alpha\cos\alpha$
$\displaystyle \tan(\alpha \pm \beta) = \frac{\tan\alpha \pm \tan\beta}{1 \mp \tan\alpha\tan\beta}$ $\displaystyle \tan(2\alpha) = \frac{2\tan\alpha}{1-\tan^2\alpha}$
和差化积与积化和差公式
$\displaystyle \sin\alpha+\sin\beta = 2\sin\frac{\alpha+\beta}{2} \cdot \cos\frac{\alpha-\beta}{2}$ $\displaystyle \sin\alpha-\sin\beta = 2\cos\frac{\alpha+\beta}{2} \cdot \sin\frac{\alpha-\beta}{2}$
$\displaystyle \cos\alpha+\cos\beta = 2\cos\frac{\alpha+\beta}{2} \cdot \cos\frac{\alpha-\beta}{2}$ $\displaystyle \cos\alpha-\cos\beta = -2\sin\frac{\alpha+\beta}{2} \cdot \sin\frac{\alpha-\beta}{2}$
$\displaystyle \sin\alpha\cos\beta = \frac{1}{2} \left[\sin(\alpha+\beta) + \sin(\alpha-\beta) \right] $ $\displaystyle \cos\alpha\sin\beta = \frac{1}{2} \left[\sin(\alpha+\beta) - \sin(\alpha-\beta) \right] $
$\displaystyle \cos\alpha\cos\beta = \frac{1}{2} \left[\cos(\alpha+\beta) + \cos(\alpha-\beta) \right] $ $\displaystyle \sin\alpha\sin\beta = -\frac{1}{2} \left[\cos(\alpha+\beta) - \cos(\alpha-\beta) \right] $

斐波那契数列

递推公式:$F_{n} = F_{n-1} + F_{n-2}$,用矩阵表示为

$$\left[\begin{array}{c} F_{n+1} \\ F_{n} \\ \end{array} \right] = \left[\begin{matrix} 1& 1 \\ 1& 0 \\ \end{matrix}\right] \left[\begin{array}{c} F_{n} \\ F_{n-1} \\ \end{array} \right] $$

$$\bm{A} = \left[\begin{matrix} 1& 1 \\ 1& 0 \\\end{matrix} \right] , \bm{D}_{n} = \left[\begin{array}{c} F_{n+1} \\ F_{n} \\ \end{array}\right] $$

$$\bm{D}_{n} = \bm{A} \bm{D}_{n-1}$$

递推得

$$\bm{D}_{n} = \bm{A}^{n} \bm{D}_{0} $$

下面计算 $\bm{A}^{n}$.

易知$\bm{A}$的特征多项式为$f(\lambda) = \lambda ^ {2} - \lambda - 1$,特征值为 $\displaystyle \lambda_{1} = \frac{1-\sqrt{5}}{2}$,$\displaystyle\lambda_{2} = \frac{1+\sqrt{5}}{2}$,相应的特征向量分别为

$$\bm{\xi}_{1} = \left[\begin{array}{c} 1 \\ -\lambda_{2} \end{array}\right], \bm{\xi}_{2} = \left[\begin{array}{c} 1 \\ -\lambda_{1} \\ \end{array}\right]$$

令 $\bm{T} = \left[\bm{\xi}_1, \bm{\xi}_2\right]$,则

$$\bm{A} = \bm{T} \left[\begin{matrix} \lambda_1 & \\ & \lambda_2 \\ \end{matrix}\right] \bm{T}^{-1} $$

于是

$$\begin{align*} \bm{A}^{n} &= \bm{T} \left[\begin{matrix} \lambda_{1}^{n} & \\ & \lambda_{2}^{n} \\ \end{matrix}\right] \bm{T}^{-1} = \left[\begin{matrix} 1& 1 \\ -\lambda_{2}& -\lambda_{1} \\ \end{matrix}\right] \left[\begin{matrix} \lambda_{1}^{n}& \\ & \lambda_{2}^{n} \\ \end{matrix}\right] \left[\begin{matrix} 1& 1 \\ -\lambda_{2}& -\lambda_{1} \\ \end{matrix}\right]^{-1} \\ &= \frac{1}{\sqrt{5}} \left[\begin{matrix} \lambda_{2}^{n+1} - \lambda_{1}^{n+1}& \lambda_{2}^{n}- \lambda_{1}^{n} \\ \lambda_{2}^{n}- \lambda_{1}^{n}& \lambda_{2}^{n-1} - \lambda_{1}^{n-1} \\ \end{matrix}\right] \end{align*}$$

最后将 $ \bm{A}^{n} $ 代入 $\boldsymbol{D}_n = \boldsymbol{A}^{n} \boldsymbol{D}_0$. 并注意到 $\boldsymbol{D}_0 = [1,1]^{\mathrm{T}} $ 且 $\lambda_1$ 与 $\lambda_2$ 是 $\lambda^{2} = \lambda + 1$ 的根,即得

$$ F_{n} = \frac{1}{\sqrt{5}} \left[\left(\frac{1+\sqrt{5}}{2}\right)^{n+1} - \left(\frac{1-\sqrt{5}}{2}\right)^{n+1} \right] $$

坐标旋转变换

空间直角坐标系如果其原点不动,绕着某一个轴旋转而构成新的坐标系,这个过程就叫做坐标旋转。新旧坐标之间存在一定的转换关系,可以用旋转矩阵表示。

设坐标系 $Oxyz$ 绕 $z$ 轴逆时针(向着 $z$ 轴正方向看)旋转 $\theta$ 角,新坐标为 $(x', y', z')$。易知 $z$ 分量不变,简化为在 $xOy$ 平面讨论:

坐标旋转变换

点 $M_x$ 和点 $M_{x'}$ 分别是点 $M$ 在 $x$ 轴和 $x'$ 轴下的投影。则有:

$$\begin{align*} & \left\{ \begin{array}{c} x = OM_x = OM \cos \angle MOM_x = OM \cos(\varphi-\theta) \\ y = MM_x = OM \sin \angle MOM_x = OM \sin(\varphi-\theta) \end{array} \right. \tag{1} \\ \\ & \left\{ \begin{array}{c} x' = OM_{x'} = OM \cos \angle MOM_{x'} = OM \cos\varphi \\ y' = MM_{x'} = OM \sin \angle MOM_{x'} = OM \sin\varphi \end{array} \right. \tag{2} \end{align*}$$

把(1)式按照三角函数展开得:

$$\left\{ \begin{array}{c} x = OM \cos\varphi\cos\theta + OM \sin\varphi\sin\theta \\ y = OM \sin\varphi\cos\theta - OM \cos\varphi\sin\theta \end{array} \right.$$

把(2)式代入(3)式得:

$$\left\{ \begin{align*} x &= x'\cos\theta + y'\sin\theta \\ y &= -x'\sin\theta + y'\cos\theta \end{align*} \right. $$

坐标中的 $z$ 分量不变,即 $z=z'$。这样坐标变换可写成如下形式:

$$\left\{ \begin{align*} x &= x'\cos\theta + y'\sin\theta \\ y &= -x'\sin\theta + y'\cos\theta \\ z &= z' \end{align*} \right.$$

将其用矩阵表示为:

$$\left[ \begin{array}{c} x \\ y \\ z \end{array} \right] = \bm{R}_Z(\bm{\theta}) \left[ \begin{array}{c} x' \\ y' \\ z' \end{array} \right] $$

其中

$$\bm{R}_Z(\bm{\theta}) = \left[ \begin{matrix} \cos\theta & \sin\theta & 0 \\ -\sin\theta & \cos\theta & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{matrix} \right] $$

同理可知

$$\bm{R}_X(\bm{\theta}) = \left[ \begin{matrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \cos\theta & \sin\theta \\ 0 & -\sin\theta & \cos\theta \end{matrix} \right],\bm{R}_Y(\bm{\theta}) = \left[ \begin{matrix} \cos\theta & 0 & -\sin\theta \\ 0 & 1 & 0 \\ \sin\theta & 0 & \cos\theta \end{matrix} \right]$$
Licensed under CC BY-NC-SA 4.0
网站总访客数:Loading

使用 Hugo 构建
主题 StackJimmy 设计